Zilhicce ayında nafile oruç tutmak istedim. Sahura kalkarım diye düşündüm; ancak uyandığımda imsak vakti girmişti. Bu durumda Ramazan orucunda olduğu gibi öğle vaktine kadar niyet edip oruç tutabilir miyim?
Evet, nafile oruçlarda imsaktan sonra da niyet etmek mümkündür. Ancak bunun geçerli olabilmesi için, imsak vaktinden itibaren orucu bozan herhangi bir fiilin yapılmamış olması gerekir.
Resûlullah ﷺ’in bazı günler sabah vakti hanımlarına:
“Yanınızda yiyecek bir şey var mı?” diye sorduğu, yiyecek olmadığını öğrenince:
“Öyleyse ben bugün oruçluyum.” buyurduğu rivayet edilmiştir. (Müslim, Sıyâm, 170)
Bu hadis, nafile oruçlarda gündüz niyet edilebileceğine delil kabul edilmiştir.
Buna göre:
* Kişi imsaktan sonra hiçbir şey yiyip içmemişse,
* Orucu bozacak bir davranışta bulunmamışsa,
Hanefî mezhebine göre kuşluk vaktinden sonra ve günüm yarısından önce (“dahve-i kübrâ”)denilen vakte kadar nafile oruca niyet edebilir.
Bu görüş, İmam Ebû Hanîfe ve Hanefî fakihlerinin tercih ettiği görüştür.
Şâfiî Mezhebine Göre:
Nafile oruç için gündüz niyet etmek caiz görülmüştür. Ancak Şâfiî fakihleri, niyetin zeval vaktinden önce yapılmasını şart koşmuşlardır.
Bununla birlikte Şâfiî mezhebinde Ramazan orucu, kaza orucu, adak ve kefaret gibi farz ve vacip oruçlarda niyetin mutlaka geceden yani imsak vaktinden önce yapılması gerekir. İmsaktan sonra yapılan niyet bu oruçlarda geçerli olmaz.
Dolayısıyla:
* Nafile oruçlarda → gündüz niyet mümkündür.
* Farz ve vacip oruçlarda → niyetin geceden yapılması gerekir.
Sonuç
* Zilhicce gibi nafile oruçlarda, imsaktan sonra bir şey yenilip içilmemişse gündüz niyet edilerek oruç tutulabilir.
* Hanefî mezhebinde bu niyet kuşluk vaktine kadar yapılabilir.
* Şâfiî mezhebinde de nafile oruçta gündüz niyet caizdir; ancak farz ve vacip oruçlarda niyetin geceden yapılması şarttır.