Sünnet namazı kılarken cemaat farz namaza başlarsa sünnet namazı bozulur mu, yoksa tamamlanır mı?
1- HÜKÜM
Farz namaz için kamet getirilip cemaat namaza başladığında, sünnet namazı kılan kimse bulunduğu rekâta göre hareket eder.
– Dört rekâtlı sünnetin ilk iki rekâtı içinde ise iki rekâtı tamamlayıp selâm verir ve cemaate katılır.
– Üçüncü rekâta kalkmışsa artık namazını bozmaz; dört rekâtı tamamlar.
– Sabah namazının sünneti ise ayrı bir hükme sahiptir. Farza yetişeceğine kanaat getiriyorsa sünneti tamamlar; yetişemeyeceğini anlarsa sünneti bırakıp imama uyar.
2- KUR’AN-I KERÎM’DEN DELİLLER
Allah Teâlâ şöyle buyurur:
«”Namazı dosdoğru kılın ve rükû edenlerle birlikte rükû edin.”
(Bakara, 2/43)»
Bu ayet, cemaatle namazın önemine işaret etmektedir.
Yine Allah Teâlâ buyurur:
«“Allah için ibadetlerinizi tamamlayın.”
(Bakara, 2/196)»
Âlimler bu ayetten hareketle başlanılan meşru ibadetlerin mümkün olduğunca tamamlanmasının esas olduğunu ifade etmişlerdir.
3- SÜNNETTEN DELİLLER
Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur:
«”Kamet getirildiğinde farz namazdan başka namaz yoktur.”
(Müslim, Salât, 710; Tirmizî, Salât, 421)»
Bu hadis, cemaatin farza başlamasından sonra yeni bir nafile namaza başlanmaması gerektiğini göstermektedir.
Sabah namazının sünneti hakkında ise Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur:
«”Sabah namazının iki rekât sünneti dünya ve içindekilerden daha hayırlıdır.”
(Müslim, Salâtü’l-Müsâfirîn, 725)»
Bu sebeple sabah namazının sünnetine diğer sünnetlerden daha fazla önem verilmiştir.
4- SAHABEDEN DELİLLER
Abdullah b. Ömer (radıyallahu anhümâ), kamet getirildikten sonra farz dışında namaz kılınmaması gerektiğini uygulamalarıyla göstermiştir.
Sahâbe, cemaatle farz namazı kaçırmamaya büyük önem vermiş; bunun yanında başlanmış ibadetlerin hükmünü de Resûlullah’ın uygulamalarına göre yerine getirmiştir.
5- DÖRT MEZHEBİN GÖRÜŞÜ
Hanefî Mezhebi:
Kametten sonra yeni bir sünnete başlanmaz. Dört rekâtlı sünnetin üçüncü rekâtına kalkılmışsa namaz tamamlanır. İlk iki rekâtta ise iki rekât tamamlanıp selâm verilerek cemaate katılınır. Sabah sünneti ise farza yetişileceği kanaati varsa tamamlanır.
Mâlikî Mezhebi:
Farz namaz başladığında cemaati kaçırmamak esastır. Nafile namaz bırakılarak imama uyulur. Sabah sünneti konusunda da cemaati kaçırmamak önceliklidir.
Şâfiî Mezhebi:
Kametten sonra nafile namaza devam edilmez. Cemaati kaçırma ihtimali varsa namaz kesilerek imama uyulur.
Hanbelî Mezhebi:
Farz namaz başladığında cemaat önceliklidir. Ancak sabah sünnetinin faziletinden dolayı, farza yetişeceğinden emin olan kimsenin onu kısa tutarak tamamlamasına ruhsat verilmiştir.
6- SONUÇ
– Kamet getirildikten sonra yeni bir sünnet namazına başlanmaz.
– Dört rekâtlı sünnetin ilk iki rekâtında bulunan kimse iki rekâtı tamamlayıp selâm verir ve cemaate katılır.
– Üçüncü rekâta kalkmış olan kimse namazını bozmaz, dört rekâtı tamamlar.
– Öğle namazının ilk sünneti bu sebeple eksik kalmışsa, farzdan sonra kaza edilir.
– İkindi ve yatsının ilk sünnetleri gayr-i müekked olduğundan, ikindide kerahet vakti başladığı için sonradan kaza edilmez; yatsıda ise dileyen farzdan sonra kılabilir.
– Sabah namazının sünneti diğer sünnetlerden daha kuvvetlidir. Farza yetişeceğine kanaat getiren kimse onu tamamlar; yetişemeyeceğini anlarsa sünneti bırakıp imama uyar ve daha sonra kaza etmez.
Allah Teâlâ en doğrusunu bilir.