Sefer mesafesi kadar yolculuğa çıkan bir kimse; anne, baba, çocuk veya akrabalarının yanında 3-5 gün misafir kalsa namazlarını seferî mi yoksa tam mı kılar?
1- HÜKÜM
Yaklaşık 90 km ve üzeri bir yolculuğa çıkan kimse, gittiği yerde 15 günden az kalmaya niyet ederse seferî sayılır ve namazlarını kısaltarak kılar.
Bu durumda:
* Dört rek‘atlı farz namazlar 2 rek‘at kılınır.
* Akşam namazı ve vitir değişmez.
* Sünnet namazlar ise imkân varsa normal şekilde kılınır.
Kişinin; anne-babasına, oğluna, kızına veya başka akrabalarına gitmesi hükmü değiştirmez. Ölçü; akrabalık değil, kalış süresidir.
Eğer bulunduğu yerde 15 gün ve daha fazla kalmaya niyet ederse artık mukim olur ve namazlarını tam kılar.
2- KUR’AN-I KERİM’DEN DELİLLER
Allah Teâlâ şöyle buyurur:
«“Yeryüzünde sefere çıktığınız zaman namazı kısaltmanızda size bir günah yoktur…” (Nisâ 4/101)»
Bu ayet, yolculuk halinde namazın kısaltılmasının meşru olduğunu göstermektedir.
3- SÜNNETTEN DELİLLER
Abdullah b. Ömer (radıyallahu anhümâ) şöyle demiştir:
«“Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) seferde öğle ve ikindi namazlarını ikişer rek‘at kılardı.”
(Buhârî, Taksîru’s-Salât 2; Müslim, Salâtü’l-Müsâfirîn 6)»
Enes b. Mâlik (radıyallahu anh) şöyle demiştir:
«“Resûlullah ile Medine’den Mekke’ye çıktık. Dönünceye kadar dört rek‘atlı namazları ikişer rek‘at kıldık.”
(Buhârî, Taksîru’s-Salât 1; Müslim, Salâtü’l-Müsâfirîn 5)»
Bu hadisler, seferî kimsenin yolculuk boyunca namazlarını kısaltacağını göstermektedir.
4- SAHABEDEN DELİLLER
İbn Abbas (radıyallahu anhümâ) şöyle demiştir:
«“Bir kimse 15 gün kalmaya niyet ederse namazını tam kılar; daha azına niyet ederse seferî olur.”
(Beyhakî, es-Sünenü’l-Kübrâ)»
Abdullah b. Ömer (radıyallahu anhümâ) da seferde bulunduğu müddetçe namazlarını kısaltarak kılmıştır.
Sahabenin uygulaması da sefer hükmünün akrabalığa değil; yolculuk ve kalış süresine bağlı olduğunu göstermektedir.
5- DÖRT MEZHEBİN GÖRÜŞÜ
Hanefî Mezhebi
Hanefî mezhebine göre yaklaşık 90 km ve üzeri yolculuğa çıkan kişi, gittiği yerde 15 günden az kalacaksa seferî olur ve dört rek‘atlı farzları iki rek‘at kılar.
Mâlikî Mezhebi
Mâlikî mezhebinde de belirli bir süreyi aşmayan yolcu seferî hükmündedir ve namazlarını kısaltabilir.
Şâfiî Mezhebi
Şâfiî mezhebine göre yolcu, dört gün ve daha az kalmaya niyet ederse seferî sayılır.
Hanbelî Mezhebi
Hanbelî mezhebinde de kısa süreli kalışlarda kişi seferî kabul edilir ve ruhsatlardan faydalanır.
6- SONUÇ
* Sefer mesafesi kadar yolculuğa çıkan kişi,
* Gittiği yerde 15 günden az kalmaya niyet ederse,
* Anne-baba, evlat veya akraba yanında olsa bile seferî sayılır.
Bu durumda dört rek‘atlı farz namazlarını iki rek‘at kılar.
Ancak bulunduğu yerde 15 gün ve daha fazla kalmaya niyet ederse mukim olur ve namazlarını tam kılar.
Seferiliğin ölçüsü akrabalık değil; yolculuk mesafesi ve kalış süresidir.
Allah Teâlâ en doğrusunu bilir.