Namazları cem ederek kılmanın hükmü nedir? Hangi durumlarda ve şartlarda caizdir?
CEVAP:
Namazları cem’ etmek; öğle ile ikindiyi, akşam ile yatsıyı birleştirerek aynı vakitte kılmaktır. Bu uygulama iki şekilde olur:
Cem’-i takdîm: İkinci namazı birinci namazın vaktinde kılmak
Cem’-i te’hîr: Birinci namazı ikinci namazın vaktine erteleyerek birlikte kılmak
Bu ruhsat, belirli şartlar altında verilmiştir. Dört mezhebe göre hüküm ve uygulama şu şekildedir:
1. Hanefî Mezhebine Göre
Hüküm:
Normal şartlarda namazları cem’ etmek caiz değildir.
İstisna (sadece bir durum):
Hac ibadetinde:
Arafat’ta öğle ile ikindi cem’-i takdîm
Müzdelife’de akşam ile yatsı cem’-i te’hîr yapılır
Bunun dışında:
Yolculuk, hastalık, yağmur gibi sebeplerle cem’ yapılmaz.
Hanefîler, diğer mezheplerin “cem’” dediği bazı uygulamaları “cem’-i sûrî” (şeklen birleştirme) olarak açıklar. Yani:
Bir namazı vaktinin sonuna kadar geciktirip
Diğerini vaktinin başında kılarak
görünüşte cem’ yapılmış olur.
2. Şâfiî Mezhebine Göre
- Hüküm:
Belirli şartlarla cem’ caizdir.
Cem’ yapılabilen durumlar:
1- Yolculuk (sefer):
Yaklaşık 90 km ve üzeri mesafe
Hem cem’-i takdîm hem te’hîr caiz
2- Yağmur:
Özellikle cemaatle kılınan akşam-yatsı için
Sadece cem’-i takdîm yapılır
3- Hastalık:
Zorluk varsa cem’ yapılabilir
4- Zaruret ve meşakkat:
Ciddi sıkıntı durumlarında ruhsat vardır
Şartlar:
* Niyet
* Sıralamaya riayet (takdîmde)
* Ara vermeden kılmak
3. Mâlikî Mezhebine Göre
Hüküm:
Bazı durumlarda cem’ caizdir.
Cem’ yapılabilen durumlar:
1- Yolculuk:
Cem’-i takdîm ve te’hîr caiz
2- Şiddetli yağmur:
Genelde akşam-yatsı arasında
Cem’-i takdîm yapılır
3- Hastalık:
Zorluk varsa cem’ caiz
4- Korku ve zaruret:
Güvenlik veya ciddi sıkıntı durumlarında
Mâlikîler, cem’ ruhsatını ihtiyaç ve meşakkatle sınırlar, keyfî kullanım hoş görülmez.
4. Hanbelî Mezhebine Göre
Hüküm:
En geniş ruhsatı tanıyan mezheptir. Cem’ geniş ölçüde caizdir.
Cem’ yapılabilen durumlar:
1- Yolculuk
2- Hastalık
3- Yağmur, çamur, şiddetli soğuk
Korku ve tehlike
4- Zorlayıcı ihtiyaçlar (zaruret)
Hanbelî mezhebinde, büyük meşakkat durumunda sürekli alışkanlık haline getirmemek şartıyla cem’ yapılabilir.
Namazları cem ederek kılmanın hükmü Konusunda GENEL DEĞERLENDİRME
Asıl olan: Namazların kendi vakitlerinde kılınmasıdır.
Cem’ ruhsatı: Zorluk, meşakkat ve zaruret durumları için verilmiştir.
Keyfî kullanım: Dört mezhepte de hoş görülmez.
SONUÇ
Hanefî mezhebi: Sadece hacda cem’ caiz
Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezhepleri:
Yolculuk, hastalık, yağmur ve benzeri zorluklarda cem’ caizdir
Hanbelî mezhebi: Bu konuda en geniş ruhsatı tanır
ÖZET:
Namazları cem’ etmek, zaruret ve meşakkat hâllerinde bir ruhsattır. Ancak normal şartlarda namazların vakitlerinde eda edilmesi esastır. Kişi kendi mezhebine göre hareket etmeli, ruhsatları ihtiyaç ölçüsünde kullanmalıdır.