Müslümanın Şüphe ve Vesvese Yaşaması Dinden Çıkarır mı?
HÜKÜM:
Hayır.
Müslüman bir kimsenin kalbinden istemeden geçen şüpheler, aklına gelen küfür ifadeleri, yani vesveseler, dinden çıkarmaz.
Bu durum günahta değildir, hatta çoğu zaman imanın kuvvetine işaret eder.
DELİLLER
1. Kur’ân-ı Kerim Delilleri:
(1) Kalbin Kastı Olmadan Geçen Şeyler Sorumluluk Doğurmaz
Allah Teâlâ buyurur:
«لَا يُكَلِّفُ ٱللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا»
“Allah hiç kimseye gücünün üstünde bir yük yüklemez.”
(Bakara 286)
Kalbin irade dışı düşünceleri insanın gücüne dahil değildir. Bu nedenle mes’uliyet yoktur.
(2) İçten Geçen Şeyler Affedilmiştir
«وَلَٰكِن يُؤَاخِذُكُم بِمَا كَسَبَتْ قُلُوبُكُمْ»
“Allah sizi sadece kalplerinizin kazandığı, yani kasıtlı olarak tercih ettiğiniz şeylerden sorumlu tutar.”
(Bakara 225)
Vesvese kalbin tercihi değildir. Bu nedenle sorumluluk oluşmaz.
2. Hadis-i Şerif Delilleri:
(1) Sahabe, kalplerine gelen kötü düşünceleri Peygamberimize sordu
Sahabe dedi ki:
“Ey Allah’ın Rasûlü! İçimizden öyle şeyler geçiyor ki, bunu söylemekten bile hayâ ediyoruz.”
Rasûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem):
«ذَاكَ صَرِيحُ الإِيمَانِ»
“Bu, imanın ta kendisidir.”
(Müslim, Îmân 209)
a) Şeytanın insana attığı vesvese karşısındaki rahatsızlık iman alametidir. Küfür değildir.
b) İstemeden gelen söz ve düşünceler bağışlanmıştır
Peygamberimiz buyurur:
«إِنَّ اللَّهَ تَجَاوَزَ لِأُمَّتِي عَمَّا وَسْوَسَتْ بِهِ صُدُورُهَا، مَا لَمْ تَعْمَلْ أَوْ تَتَكَلَّمْ»
“Allah ümmetimden, kalplerinin fısıldadığı (vesvese verdiği) şeyleri bağışlamıştır;
yeter ki onu işlemesin veya dillendirmesin.”
(Buhârî, Bed’ü’l-Halk 11; Müslim, Îmân 201)
Bu hadis vesvesenin sorumluluk doğurmadığını açıkça ifade eder.
c) Şeytanın getirdiği şüpheler imanı yok etmez
Peygamberimiz buyurur:
«يَأْتِي الشَّيْطَانُ أَحَدَكُمْ فَيَقُولُ: مَنْ خَلَقَ كَذَا؟ … حَتَّى يَقُولَ: مَنْ خَلَقَ رَبَّكَ»
“Şeytan gelir ve ‘Bunu kim yarattı, şunu kim yarattı?’ der… Sonunda ‘Rabbin’i kim yarattı?’ demeye kadar gider.”
Sonra buyurur:
«فَلْيَسْتَعِذْ بِاللَّهِ وَلْيَنْتَهِ»
“Allah’a sığınsın ve o düşünceyi bıraksın.”
(Buhârî, Bed’ü’l-Halk 11)
Resûlullah bu düşüncelerin vesvese olduğunu ve kişinin günah olmadığını bildirmiştir.
3. Yani:
(a) Vesveseden dolayı tekfir edilmez:
“İnsanın kalbine gelen vesvese ve kötü düşünceler, kalben benimsemediği sürece kişiyi küfre sokmaz.”
(b) Vesvese imanın zayıflığı değil, gücüdür:
“Vesvese, imanının varlığının delilidir; kalbinde iman olmasa şeytan ona vesvese vermez.”
4. Fıkıh Kaideleri
(a) “Kalbin kasdı olmadan yapılan şeylerden sorumluluk yoktur.”
الْأُمُورُ بِمَقَاصِدِهَا
“İşler niyetlere göredir.”
Vesvesede niyet yoktur, irade yoktur → sorumluluk da yoktur.
(b) “Zorlukta kolaylık vardır.”
الْمَشَقَّةُ تَجْلِبُ التَّيْسِيرَ
Vesveseye kapılan kimseye düşen, onunla mücadele etmek; fakat tekfir edilmez, dinden çıkmış sayılmaz.
SONUÇ:
İstem dışı gelen şüpheler, kötü düşünceler, küfür sözleri, Allah ile ilgili akla gelen vesveseler; hiçbirisi, kişi bunları kabullenmedikçe dinden çıkarmaz.
Günah değildir.
İman alametidir.
Kişi sadece Allah’a sığınmalı, istiğfar etmeli ve vesveseyle savaşmalıdır.