İnternet üzerinden yapılan kumar benzeri “loot box”, şans kutusu ve çekiliş sistemlerine katılmanın hükmü nedir?
1- HÜKÜM
İnternet üzerinden ücret karşılığında sunulan loot box (ganimet kutusu), şans kutusu, sürpriz kutu ve benzeri rastgele ödül sistemlerine katılmak caiz değildir. Çünkü bu uygulamalarda kişi, ödülün ne olacağını bilmeden para ödemekte; kâr veya zarar ihtimali tamamen şansa bırakılmaktadır. Bu ise kumar (meysir) ve garar (belirsizlik) unsurlarını taşımaktadır.
Buna karşılık, herhangi bir ücret alınmaksızın ve alışveriş fiyatını artırmaksızın tamamen hediye mahiyetinde düzenlenen çekilişler, kumar niteliği taşımadığı sürece caiz olabilir.
2- KUR’AN-I KERÎM’DEN DELİLLER
Allah Teâlâ şöyle buyurur:
> “Ey iman edenler! İçki, kumar, dikili taşlar ve fal okları şeytan işi birer pisliktir. Bunlardan uzak durun ki kurtuluşa eresiniz.” (Mâide, 5/90)
Yine buyurur:
> “Şeytan, içki ve kumar yoluyla aranıza düşmanlık ve kin sokmak, sizi Allah’ı anmaktan ve namazdan alıkoymak ister.” (Mâide, 5/91)
Bu ayetler, kumarın her çeşidinin haram olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.
3- SÜNNETTEN DELİLLER
Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur:
> “Kim arkadaşına ‘Gel kumar oynayalım.’ derse sadaka versin.” (Buhârî, Edeb, 67; Müslim, Îmân, 164)
Yine Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem):
> “Helâl bellidir, haram da bellidir. Bu ikisi arasında şüpheli şeyler vardır…” (Buhârî, Îmân, 39; Müslim, Müsâkât, 107)
4- FIKHÎ DEĞERLENDİRME
İslam hukukunda bir işlemin kumar sayılması için taraflardan birinin haksız kazanç elde etmesi ve diğerinin zarara uğrama ihtimalinin bulunması yeterlidir.
Loot box ve benzeri sistemlerde:
- Kişi para ödeyerek belirsiz bir ödül elde etmeye çalışmaktadır.
- Kazanılan eşyanın değeri ödenen bedelden çok düşük veya çok yüksek olabilir.
- Sonuç tamamen şansa dayanmaktadır.
- İnsanlar tekrar tekrar satın almaya teşvik edilerek bağımlılık oluşturulabilmektedir.
Bu sebeple bu tür uygulamalar meysir (kumar) ve garar (aşırı belirsizlik) içerdiğinden caiz değildir.
5- DÖRT MEZHEBE GÖRE
Hanefî, Mâlikî, Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinin tamamı;
- Kumarı,
- Aşırı belirsizlik içeren akitleri,
- Haksız kazanç sağlayan işlemleri
haram kabul etmişlerdir.
Günümüzdeki loot box ve ücretli şans kutuları da bu genel fıkhî ilkeler kapsamında değerlendirilmektedir.
6- SONUÇ
- Ücret karşılığı satın alınan loot box, şans kutusu ve benzeri rastgele ödül sistemlerine katılmak caiz değildir.
- Çünkü bu sistemlerde kumar ve belirsizlik unsuru bulunmaktadır.
- İnsanların şans yoluyla kazanç elde etmeye teşvik edilmesi İslam’ın meşru kazanç anlayışıyla bağdaşmaz.
- Ücretsiz, karşılıksız ve alışveriş bedelini etkilemeyen hediye çekilişleri ise kumar niteliği taşımadığı sürece ayrıca değerlendirilir.
- Müslüman, kazancını emek, ticaret ve meşru yollarla elde etmeye özen göstermelidir.
Allah Teâlâ en doğrusunu bilir.