Babamız vefat etti. Annem hamile. Henüz doğmamış kardeşimiz mirastan pay alır mı?
1- HÜKÜM
Evet, alır.
Anne rahmindeki cenin, nesebi sabit olduğu takdirde mirasçıdır. Ancak mirastan kesin olarak hak kazanabilmesi için sağ doğması gerekir.
Miras, cenin doğmadan önce paylaşılacaksa, doğacak çocuğun hakkı gözetilerek payı ayrılır ve doğuma kadar bekletilir. Çocuk sağ doğarsa ayrılan pay kendisine verilir. Ölü doğarsa ayrılan pay diğer mirasçılar arasında yeniden taksim edilir.
İkiz veya üçüz doğma ihtimali varsa, doğacak çocukların hakları da dikkate alınarak miras taksim edilir. Sağ doğan çocuk veya çocukların hissesi kendilerine (velilerine) teslim edilir.
2- KUR’AN-I KERÎM’DEN DELİLLER
Allah Teâlâ şöyle buyurur:
> “Allah size çocuklarınız hakkında erkeğe iki kız payı kadar tavsiye eder…” (Nisâ, 4/11)
Yine Allah Teâlâ buyurur:
> “Ana-babanın ve yakınların bıraktıklarından erkeklere bir pay vardır; ana-babanın ve yakınların bıraktıklarından kadınlara da bir pay vardır.” (Nisâ, 4/7)
Bu ayetler, miras hakkının Allah Teâlâ tarafından belirlenmiş bir hak olduğunu göstermektedir.
3- SÜNNETTEN DELİLLER
Resûlullah (ﷺ) şöyle buyurmuştur:
> “Hak sahiplerine hisselerini veriniz. Geriye kalan ise en yakın erkek akrabanındır.” (Buhârî, Ferâiz 5; Müslim, Ferâiz 2)
Bu hadis, mirasta hak sahiplerinin haklarının eksiksiz verilmesini emretmektedir.
4- SAHABEDEN DELİLLER
Sahâbe döneminden itibaren fakih sahâbîler, anne karnındaki ceninin miras hakkını kabul etmiş; miras taksiminde ceninin doğumu beklenmiş veya payı ayrılarak hakkı korunmuştur.
5- DÖRT MEZHEBİN GÖRÜŞÜ
Hanefî Mezhebi: Anne rahmindeki cenin mirasçıdır. Sağ doğması şartıyla mirastan pay alır. Doğuma kadar hakkı korunur.
Mâlikî Mezhebi: Cenin sağ doğarsa mirasa hak kazanır. Payı doğuma kadar bekletilir.
Şâfiî Mezhebi: Ceninin miras hakkı sabittir. Sağ doğması hâlinde ayrılan miras kendisine verilir.
Hanbelî Mezhebi: Cenin mirasçıdır. Miras taksiminde hakkı korunur ve sağ doğması hâlinde payını alır.
Dört mezhep de bu konuda ittifak hâlindedir.
6- FIKHÎ DEĞERLENDİRME
Cenin, edâ ehliyetine sahip değildir. Ancak eksik vücûb ehliyetine sahiptir. Bu sebeple nesebi sabit olduğu gibi, miras, vasiyet ve nesebin korunması gibi haklardan da faydalanır.
7- SONUÇ
Anne rahmindeki cenin mirastan hak sahibidir.
Mirası kesin olarak hak etmesi, sağ doğmasına bağlıdır.
Miras doğumdan önce paylaşılacaksa ceninin payı ayrılır ve doğuma kadar bekletilir.
Çocuk sağ doğarsa payı kendisine verilir; ölü doğarsa ayrılan hisse diğer mirasçılar arasında yeniden dağıtılır.
Bu hüküm, dört mezhebin ortak görüşüdür.
Allah Teâlâ en doğrusunu bilir.