GELİR SAĞLAMAYAN TOPRAKLAR ZEKATA TABİ MİDİR
Hüküm:
Dört mezhebin tamamına göre: Satmak için alınmamış, gelir sağlamayan ve sadece mülk olarak tutulan topraklar zekata tabi değildir.
DELİLLER VE MEZHEPLERE GÖRE HÜKÜMLER:
1. HANEFÎ MEZHEBİNE GÖRE:
Hüküm:
Satma niyeti olmayan arsa zekâta tabi değildir.
Dayanak:
1) Niyet şarttır
Hanefî mezhebine göre bir malın ticaret malı sayılabilmesi için niyet gerekir.
لَا يُعَدُّ الشَّيْءُ مِنْ عُرُوضِ التِّجَارَةِ إِلَّا بِالنِّيَّةِ
“Bir şey ticaret niyeti olmadıkça ticaret malı sayılmaz.
إِذَا اشْتَرَى أَرْضًا لِلْإِمْسَاكِ وَلَا يُرِيدُ بَيْعَهَا فَلَا زَكَاةَ فِيهَا
“Arsa elde dursun diye alınıp satma niyeti yoksa onda zekât yoktur.”
2) Genel kaide:
Hanefîler malın artış kabiliyetine (نماء) bakarlar.
Gelir getirmeyen arsa nâmî mal değildir.
2. ŞÂFİÎ MEZHEBİNE GÖRE:
Hüküm:
Satma niyeti bulunmayan, gelir getirmeyen arsa zekâta tabi değildir.
Dayanak:
1) Nema (artış) şartı
Şafiî mezhebine göre zekâta tabi mal, nâmî, yani artıcı olmalıdır.
لَا زَكَاةَ فِي الْأُمُوَالِ الَّتِي لَيْسَتْ لِلنَّمَاءِ وَلَا لِلتِّجَارَةِ
“Artış veya ticaret için olmayan mallarda zekât yoktur.”
2) Şahsi ihtiyaç hükmü:
Şafiîler, kullanım ve durma amacıyla tutulan mala zekât gerekmediğini kabul ederler.
3. MÂLIKÎ MEZHEBİNE GÖRE:
Hüküm:
Artış ve kazanç amacı olmayan arsa zekâta tabi değildir.
Dayanak:
1) Nema esastır
Mâlikî mezhebine göre mallarda zekâtın sebebi nema (artış)tır.
كُلُّ مَا لَيْسَ فِيهِ نَمَاءٌ فَلَا زَكَاةَ فِيهِ
“Artış olmayan malda zekât yoktur.”
2) Gayrimenkulün kendisi değil, geliri zekâta tabidir.
Malikîler, gayrimenkullerin bizzat kendisini değil getirisini (kira, ürün) zekâta tabi kabul eder.
Geliri yoksa; zekât yoktur.
4. HANBELÎ MEZHEBİNE GÖRE
Hüküm:
Satma niyeti olmayan gayrimenkulde zekât yoktur.
Dayanak:
1) Ticaret niyeti şarttır
Hanbelî mezhebi, ticaret mallarında niyeti esas alır.
إِذَا لَمْ يُرِدْ بِهِ التِّجَارَةَ فَلَا زَكَاةَ فِيهِ
“Satma (ticaret) niyeti yoksa onda zekât yoktur.”
2) Kullanım mallarında zekât yoktur:
Hanbelîler, gelir getirmeyen gayrimenkulleri şahsi mal sayar ve zekâttan muaf tutar.
MEZHEPLERİN ORTAK KABUL ETTİĞİ GENEL DELİLLER:
1) Hadis-i Şerif:
Niyet esastır:
إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ
“Ameller niyetlere göredir.”
(Buhârî)
Mallarda hüküm niyete göre belirlenir.
2) Hadis-i Şerif:
Kullanım mallarında zekât yoktur:
لَيْسَ عَلَى الرَّجُلِ فِي فَرَسِهِ وَلَا غُلَامِهِ صَدَقَةٌ
“Kişinin bindiği atında ve hizmetçisinde zekât yoktur.”
(Buhârî, Zekât 47)
Kullanım için tutulan mallarda zekât olmadığının açık delilidir.
3) Fıkıh kaidesi:
العِبْرَةُ بِالنَّمَاءِ لَا بِالعَيْنِ
“Zekâtta esas olan malın bizzat kendisi değil, onun artış kabiliyetidir.”
Gelir getirmeyen arsa; artıcı değildir. Bu sebeple; zekâta tabi değildir.
SONUÇ:
Hanefî, Şafiî, Malikî ve Hanbelî mezheplerine göre:
Satmak için alınmamış, gelir sağlamayan topraklar zekata tabi değildir.
Bu fetvayı da inceleyebilirsiniz;