Dört rekâtlı bir namazın yalnız dördüncü rekâtına yetişen kimse, imam selâm verdikten sonra namazını nasıl tamamlar?
1- HÜKÜM
Dört rekâtlı bir namazın dördüncü rekâtına yetişen kimse, imamla birlikte o rekâtı kılmış sayılır. İmam selâm verdikten sonra kalkarak kaçırdığı üç rekâtı tamamlar.
Hanefî mezhebine göre mesbûk (imamla namazın bir kısmını kaçıran kimse), imamla kıldığı rekâtları namazının son kısmı; imamdan sonra tamamladığı rekâtları ise namazının ilk kısmı kabul eder.
Bu sebeple namazını belirli bir sıraya göre tamamlar ve sehiv secdesi yapması gerekmez.
2- KUR’AN-I KERİM’DEN DELİLLER
Allah Teâlâ şöyle buyurur:
«”Namazlara ve orta namaza devam edin ve Allah’a gönülden bağlı olarak namaza durun.”
(Bakara 2/238)»
Bir başka ayette:
«”Namazı dosdoğru kılın.”
(Bakara 2/43)»
Bu ayetler namazın emredildiği şekilde tamamlanmasının gerekliliğini göstermektedir.
3- SÜNNETTEN DELİLLER
Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur:
«”Namaza geldiğinizde sükûnetle yürüyün. Yetiştiğiniz kısmı imamla kılın, kaçırdığınız kısmı ise tamamlayın.”
(Buhârî, Ezân 18; Müslim, Mesâcid 151)»
Bu hadis, mesbûkun imamdan sonra eksik kalan rekâtlarını tamamlayacağını açıkça göstermektedir.
4- SAHABEDEN DELİLLER
Sahâbe-i kirâm, imamın bir kısmına yetiştikleri namazlarda Resûlullah’ın emrine uyarak eksik kalan rekâtlarını imamın selâmından sonra tamamlamışlardır.
Fakih sahabilerin uygulamaları da mesbûkun namazını bu şekilde tamamlayacağını göstermektedir.
5- DÖRT MEZHEBİN GÖRÜŞÜ
Hanefî Mezhebi
İmamla kılınan rekâtlar namazın son kısmı sayılır. Kaçırılan rekâtlar imamdan sonra ilk rekâtlar sırasına göre tamamlanır.
Mâlikî Mezhebi
Mesbûk, kaçırdığı rekâtları imamın selâmından sonra tamamlar. Bazı ayrıntılarda Hanefîlerden farklı değerlendirmeler bulunmakla birlikte hüküm aynıdır.
Şâfiî Mezhebi
Şâfiîlere göre kişi yetişemediği rekâtları imamdan sonra tamamlar ve namazını böylece bitirir.
Hanbelî Mezhebi
Hanbelî mezhebinde de mesbûk eksik kalan rekâtlarını imamın selâmından sonra tamamlar.
6- UYGULAMA ŞEKLİ
Dört rekâtlı bir namazın sadece dördüncü rekâtına yetişen kimse:
* İmamla birlikte son oturuşu yapar.
* İmam selâm verince hemen ayağa kalkar.
Birinci rekât
– Sübhâneke okur.
– Eûzü-Besmele çeker.
– Fâtiha ve zamm-ı sûre okur.
– Rükû ve secdeleri yapar.
– Oturur ve yalnız Tahiyyât okur.
İkinci rekât
– Ayağa kalkar.
– Besmele, Fâtiha ve zamm-ı sûre okur.
– Rükû ve secdeleri yapar.
– Oturmadan ayağa kalkar.
Üçüncü rekât
– Besmele ve Fâtiha okur.
– Rükû ve secdeleri yapar.
– Son oturuşu yapar.
– Tahiyyât, Salli-Bârik ve duaları okur.
– Selâm vererek namazını tamamlar.
Bu durumda sehiv secdesi gerekmez.
7- SONUÇ
* Dört rekâtlı bir namazın yalnız dördüncü rekâtına yetişen kişi imamla son oturuşa katılır.
* İmam selâm verince kalkarak üç rekâtını tamamlar.
* İlk iki rekâtta Fâtiha ve zamm-ı sûre, son rekâtta yalnız Fâtiha okur.
* Birinci tamamladığı rekâttan sonra oturur ve Tahiyyât okur.
* Namazın sonunda normal son oturuşunu yapar.
* Sehiv secdesi yapması gerekmez.
Allah Teâlâ en doğrusunu bilir.