Çocuklarını Emanet Edecek Güvenli Bir Yeri Olmayan Kişinin Hacca Gitmesi Farz mıdır?
Hüküm:
Hayır, farz değildir.
Çocuklarını güvenli birine emanet edemeyen, geride kalanların can, mal, yiyecek ve barınma güvenliği kesin şekilde sağlanmayan bir kimseye hac farz olmaz.
Çünkü hac, gücü yetmeyenlere farz değildir; buna geride kalanların güvenliği de dahildir.
Deliller
1. Kur’an- Kerim’den Delil:
“Gücü Yetmek” Şartı
Allah Teâlâ buyurur:
“Yoluna gücü yetenlerin Beyt’i haccetmesi Allah’ın insanlar üzerinde bir hakkıdır.”
(Âl-i İmrân 3/97)
Güç yetirmek (istitaat) sadece maddi paraya sahip olmak değildir.
Fakihlerin icmâına göre “istitaat”; yol güvenliği + beden sağlığı + geride kalanların güvenliği anlamına gelir.
Geride kalanların helak, açlık, tehlike içinde kalması “gücü yetmeme”dir.
2. Kaide: “Zarar Giderilir” (ed-Darar yuzâl)
Bu genel kaideye göre:
Geride bırakılan çocukların can veya güvenlik bakımından zarar görmesi ihtimali varsa, bu zararı gidermek için hac terk edilir.
Hakka götüren ibadet, başka bir cana zarar verme ihtimali doğuruyorsa o ibadet ertelenir.
3. Kaide: “Bakmakla yükümlü olduklarının nafakasını bırakmadan sefere çıkmak caiz değildir.”
Kur’an- Kerim’de
“Onların rızıkları size bir borçtur.” (Talâk 65/7 – nafaka sorumluluğuna işaret)
Resûlullah (s.a.v.) buyurur:
“Kişiye, bakmakla yükümlü olduklarını ihmal etmesi günah olarak yeter.”
(Ebu Dâvûd, Zekât 45; Müslim, Zekât 34)
Bu hadis, ailesini korumasız bırakıp sefere çıkmayı yasaklayan büyük bir ilkeyi gösterir.
Dolayısıyla hac yolculuğuna çıkmak, çocuğu tehlikede bırakma riskine sebep oluyorsa:
Sefere çıkmak caiz değildir.
Hac farz olmaz.
4. Kaide: “Farzlar dahi ancak imkân dâhilinde olur.”
İslam’da bütün ibadetlerde temel prensip:
“Allah size kolaylık ister, zorluk istemez.” (Bakara 2/185)
Ve:
“Allah hiçbir nefse gücünün yettiğinden fazlasını yüklemez.” (Bakara 2/286)
Çocuğunu bırakacak güvenli yer bulamayan birine hac yükümlülüğü gücünün üstünde bir yük olur.
5. “Yol Güvenliği” Prensibi – Geride Kalanların Güvenliği de Yol Güvenliğidir
Yol güvenliği yoksa hac farz değildir.
Bunun içine sadece yol eşkıyası değil:
Evde kalan aile bireylerinin güvenliği ve nafakası da girer.
Aç kalma, tehlikede kalma, yalnız kalma ihtimali varsa:
Yol güvenliği şartı düşer.
Hac farz olmaz.
Sonuç:
Çocuklarını bırakacak güvenli bir yeri olmayan, geride kalanların can ve nafaka güvenliğini sağlayamayan bir kişi:
Maddi parası olsa bile
Bedeni gücü yerinde olsa bile
Hacca gitmekle yükümlü değildir.
Bu kişi için hüküm:
Hac henüz farz olmamıştır.
Güvenlik sağlanınca farz olur.