Borçlanarak Hacca Gitmek Caiz midir?
Haccın farz olmasının şartı:
1- “Hac yoluna güç yetirmek” Allah Teâlâ şöyle buyurur:
وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا
“Yoluna güç yetiren kimselerin Beyt’i haccetmesi Allah’ın insanlar üzerindeki hakkıdır.” (Âl-i İmrân 97) Buradaki “istitaat”, yani gücü yetmek, hem bedeni anlamda hemde maddi anlamda güç yetirmek anlamlarını kapsıyor.
Delil: Hac farzın ifası için gereken yol azığı ve bineği olmayanın haccın farz olduğuna dair sorumluluğu yoktur. Bu, ayetin açık işaretidir.
2- Borçlu olanın önce borcunu ödemesi gerektiğine dair
Delil: Peygamber Efendimiz (s.a.v.): “Borç, Allah’ın affetmediği şeylerdendir.” (Müslim, Kitâbü’l-İmân)
Başka bir hadis: “Şehidin bütün günahları affedilir, borç hariç.” (Müslim, Kitâbü’l-İmân) (Tirmizî, Kitâbü’l-Cihâd) Yani borç çok ciddi bir mesuliyet olup ertelenmesi uygun görülmez.
3-Nafaka (ailenin temel ihtiyaçları) borçtan önce gelir Resûlullah (s.a.v.) buyurdu ki: “Kişinin bakmakla yükümlü olduğu kimseleri ihmal etmesi günah olarak ona yeter.” (Müslim, Kitâbü’z-Zekât) Eğer hac için borçlanmak, kişinin ailesinin nafakasını tehlikeye atacaksa bu doğru değildir.
4- Hak sahiplerinin rızası şarttır Efendimiz (s.a.v.) buyurdu: “Mümin kardeşinin malı ancak gönül hoşnutluğu ile helaldir.” (Ahmed b. Hanbel, Müsned) (Beyhakî, Şuabu’l-İman) Eğer kişi alacağı borcu eksiksiz ve zamanda ödeyebileceğinden emin değilse, hak sahiplerinin hakkına girmek olur; bu da haccın sevabını gölgeler.
SONUÇ:
1- Borç ödeyebilecek durumda ise Hacca gitmek caizdir.
Delil: “Gücü yetmek” (Âl-i İmrân 97).
Kişide borcu ödeme gücü varsa istitaat gerçekleşmiş sayılır.
2- Borç sebebiyle ödeme gücü yoksa Hac farz değildir, gitmesi gerekmez.
Delil: “Gücü yetmeyene hac yoktur” anlamını taşıyan ayet (Âl-i İmrân 97).
3-Borç ödeme ihtimali şüpheli ise Gitmek uygun değildir.
Delil: Borcun affedilmemesi ve ağır bir sorumluluk oluşu (Müslim, Kitâbü’l-İmân).
4- Ailenin nafakası sıkıntıya girecekse Gitmek doğru değildir.
Delil: Nafakayı ihmal etmeye dair uyarı (Müslim, Kitâbü’z-Zekât).