Bir kişilik satılan bir yazılım lisansını, internetteki açık kodlar veya keygen (şifre üretici) programlar vasıtasıyla birden fazla bilgisayarda aktif etmek helal midir?
Cevap: Hayır. Bir yazılım lisansı yalnızca bir kişi, bir bilgisayar veya belirli sayıda cihaz için verilmişse, lisans sahibinin izni olmadan keygen, seri numarası üretici programlar veya benzeri yöntemlerle bu sınırı aşarak yazılımı birden fazla bilgisayarda aktif etmek caiz değildir.
Çünkü yazılımı satın almak, yazılımın her türlü kullanım hakkını sınırsız olarak elde etmek anlamına gelmez. Kullanıcı, satın aldığı lisansın şartlarına da uymakla yükümlüdür. Kur’ân-ı Kerîm’de:
«“Ey iman edenler! Akitleri yerine getirin.”
(Mâide, 5/1)»
buyurulmuştur.
Ayrıca Peygamber Efendimiz ﷺ:
«“Müslümanlar kendi aralarında belirledikleri şartlara uymak zorundadırlar.”
(Ebû Dâvûd, Büyû‘, 3594; Tirmizî, Ahkâm, 1352)»
buyurmuştur.
Burada iki hususu birbirinden ayırmak gerekir:
1. Yazılımın birden fazla bilgisayara kurulması:
Eğer satın alınan lisans, üretici tarafından birden fazla cihazda kullanılmasına izin veriyorsa bunda sakınca yoktur.
2. Lisans sınırını keygen veya benzeri yöntemlerle aşmak:
Lisans yalnızca bir cihaz veya bir kullanıcı için verilmişken, üreticinin izni olmadan keygen kullanarak başka bilgisayarlarda da etkinleştirmek, verilen kullanım izninin dışına çıkmaktır. Bu sebeple caiz değildir.
Dört Mezhebe Göre
Klasik dört mezhepte günümüzdeki yazılım lisansları ve keygen uygulamaları doğrudan ele alınmamıştır. Ancak dört mezhebin benimsediği akitlere ve şartlara riayet, başkasının hakkına tecavüz etmeme ve haksız şekilde başkasının malî menfaatinden yararlanmama gibi genel prensipler bu meseleye uygulanır.
Hanefî Mezhebi: Tarafların üzerinde anlaşarak belirlediği şartlara aykırı davranmak ve başkasının hakkından izinsiz yararlanmak caiz değildir.
Mâlikî Mezhebi: Akitlerde belirlenen şartlara riayet edilmesi ve başkasının hakkının izinsiz kullanılmaması esastır.
Şâfiî Mezhebi: Meşru bir sözleşmeyle üstlenilen şartlara bağlı kalmak gerekir. İzin verilmeyen bir kullanım sözleşmenin dışına çıkmak anlamına gelir.
Hanbelî Mezhebi: Akit ve şartlara bağlılık esastır. Lisans sahibinin açıkça izin vermediği bir kullanım, izin verilen kullanım kapsamına dâhil edilemez.
Sonuç
Bir kişilik veya tek bilgisayarlık olarak satın alınan bir yazılım lisansını, lisans sahibinin izni olmadığı hâlde keygen, crack, sahte seri numarası veya benzeri yöntemlerle birden fazla bilgisayarda aktif etmek caiz değildir.
Ancak üreticinin lisans şartları bir kişinin kendi sahip olduğu birden fazla bilgisayarda kullanmasına izin veriyorsa veya üretici sonradan buna açıkça izin vermişse, bu kullanım caizdir.
Dolayısıyla ölçü, yazılımın ücretli veya ücretsiz olması değil; lisans sahibinin verdiği kullanım izninin sınırlarına riayet edilip edilmemesidir.
Allah Teâlâ en doğrusunu bilir.