Bir kimse Allah’ın adıyla çok yemin ediyor; bazen doğru, bazen de yalan yere yemin ediyor. Bunun hükmü nedir?
Cevap:
1- HÜKÜM
Bir Müslümanın Allah adına çok yemin etmesi doğru değildir. Kişi doğru söylüyor olsa bile gereksiz yere sık sık yemin etmek mekruhtur ve mümine yakışmaz.
Yalan yere yemin etmek ise büyük günahlardandır. Özellikle insanların malını almak, haklarını engellemek veya onları aldatmak için yapılan yalan yeminler daha büyük bir günahtır.
Bununla birlikte İslam âlimleri, insanların arasını düzeltmek, bir mazlumu kurtarmak veya daha büyük bir zararı önlemek gibi üstün bir maslahatın bulunduğu bazı durumlarda farklı değerlendirmelerde bulunmuşlardır.
2- KUR’AN-I KERİM’DEN DELİLLER
Allah Teâlâ şöyle buyurur:
«”Yeminlerinizi koruyun.”
(Mâide, 5/89)»
Bir başka ayette:
«”Her değersiz yere yemin eden kimseye boyun eğme.”
(Kalem, 68/10)»
Bu ayetler, Müslümanın yemin konusunda dikkatli olması ve Allah’ın adını gereksiz yere diline dolamaması gerektiğini göstermektedir.
3- SÜNNETTEN DELİLLER
Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur:
«”Üç kişi vardır ki Allah kıyamet günü onlarla konuşmaz, onlara rahmet nazarıyla bakmaz, onları temize çıkarmaz ve onlar için acı bir azap vardır… Bunlardan biri de alışverişinde sürekli yemin eden kimsedir.”
(Müslim, Îmân)»
Bu hadis, ticarette ve günlük hayatta sürekli yemin etmeyi kötülemektedir.
Yine Peygamber Efendimiz (s.a.v.) şöyle buyurmuştur:
«“İnsanların arasını düzeltmek için hayırlı söz söyleyen kimse yalancı sayılmaz.”
(Buhârî, Sulh; Müslim, Birr)»
Ümmü Gülsüm bint Ukbe (radıyallahu anhâ) şöyle rivayet etmiştir:
«”Resûlullah’ın, insanların söylediği yalanlardan yalnız üç hususta ruhsat verdiğini duydum: İnsanların arasını düzeltmek, savaş hâli ve eşlerin birbirlerine söyledikleri sözler.”
(Müslim, Birr)»
4- SAHABEDEN DELİLLER
Sahâbe-i kirâm gereksiz yere yemin etmekten kaçınırlardı.
Araplar arasında da az yemin etmek güzel bir ahlâk kabul edilirdi. Bu sebeple güvenilir ve doğru kimseler, yemin etmeye ihtiyaç duymayan kişiler olarak övülürdü.
Sahâbe, Allah’ın adını yüceltmiş ve onu dünya menfaatleri için sıkça kullanmaktan sakınmıştır.
5- DÖRT MEZHEBİN GÖRÜŞÜ
Hanefî Mezhebi
Doğru olsa bile çok yemin etmek mekruhtur. Yalan yere yemin etmek ise haram ve büyük günahtır.
Mâlikî Mezhebi
Mâlikîler de Allah’ın adını gereksiz yere çok anmayı ve sürekli yemin etmeyi hoş karşılamamışlardır. Yalan yemin büyük günahlardandır.
Şâfiî Mezhebi
Şâfiî mezhebinde de doğru yere bile olsa gereksiz yeminlerden kaçınmak müstehaptır. Yalan yemin ise haramdır.
Hanbelî Mezhebi
Hanbelîler de çok yemin etmeyi mekruh, yalan yemini ise büyük günah kabul etmişlerdir.
Dört mezhep de yalan yere yeminin haram olduğu konusunda ittifak etmiştir.
6- SONUÇ
- Allah adına sık sık yemin etmek doğru değildir.
- Doğru söyleniyor olsa bile gereksiz yeminlerden kaçınmak gerekir.
- Yalan yere yemin etmek büyük günahlardandır.
- Özellikle insanların haklarını yemek veya onları aldatmak için yapılan yalan yeminler daha ağır bir günahtır.
- İnsanların arasını düzeltmek, bir mazlumu kurtarmak veya daha büyük bir zararı önlemek gibi bazı istisnai durumlarda ruhsat verilmiştir.
- Müminin şiarı, doğru sözlü olmak ve yemin etmeye ihtiyaç bırakmayacak bir güvene sahip olmaktır.
Allah Teâlâ en doğrusunu bilir.