Faizsiz kredi almak caizmidir?
Bazı kamu çalışanları veya emekliler, maaş promosyonu almak yerine, bankanın sunduğu “faizsiz kredi” teklifini tercih etmektedir.
Burada asıl soru şudur:
“Faizli bankadan promosyon almak caiz değilse, aynı bankadan faizsiz kredi almak caiz olur mu?”
Fıkhî Değerlendirme:
1. Kredi sözleşmesinin mahiyeti:
Banka “faizsiz kredi” ifadesini kullansa bile, eğer o işlemde:
Vadeli ödeme karşılığında fazlalık şartı varsa,
Kredi sözleşmesi faizli işlem temelli ise,
Banka başka bir gelir veya şart ileri sürüyorsa,
Çünkü bu tür işlemlerde banka, verdiği parayı aynı miktarda değil, çoğu zaman:
Dosya masrafı,
Sigorta bedeli,
Komisyon,
Hizmet ücreti
gibi isimlerle fazlalıkla geri almaktadır.
bu işlem adı faizsiz olsa da gerçekte faizlidir ve caiz değildir.
Günümüzde bankaların tamamı bu kredileri “faizsiz” adıyla da olsa işletme masrafı, sigorta, komisyon gibi kalemlerle faiz hükmündeki fazlalıkları şart koşmaktadır.
Bu sebeple “faizsiz kredi” adıyla sunulan işlemlerin çoğu hakikatte faizlidir.
Bu fazlalık, ister “masraf”, ister “hizmet bedeli” adıyla anılsın, karz (borç) akdine bağlı bir menfaat olduğu için fıkıhta riba (faiz) hükmündedir.
Fıkıh Kaidesi:
كُلُّ قَرْضٍ جَرَّ نَفْعًا فَهُوَ رِبًا
Okunuşu: Kullu qarḍin cerra nafʿan fa-huve ribā
Anlamı: “Herhangi bir menfaat sağlayan borç, faizdir.”
Yani, borç karşılığında alınan her türlü çıkar, doğrudan faize girer.
Bu sebeple bankanın borç verirken “ben faiz almıyorum ama şu kadar işlem ücreti alırım” demesi, faiz hilesidir (hîle-i ribeviyye).
Deliller:
1. Kur’an-ı Kerim:
“Ey iman edenler! Allah’tan korkun ve eğer gerçekten iman etmişseniz, faizden kalanı bırakın.”
(Bakara, 2/278)
“Kim Allah ve Resulü’ne karşı gelirse, bilsin ki Allah ve Resulü ona savaş açmıştır.”
(Bakara, 2/279)
2. Hadis-i Şerif:
“Faiz yiyen, yediren, yazan ve şahitlik eden hepsi aynıdır.”
(Müslim, Müsâkât, 106)
Faiz işlemine her türlü destek veya taraf olma haramdır.
Sonuç:
– Bankaların “faizsiz kredi” adıyla verdikleri paralar, eğer herhangi bir fazlalık, masraf, sigorta veya komisyon içeriyorsa caiz değildir.
– Çünkü bu tür işlemler karz akdine bağlı menfaat barındırır ve riba hükmündedir.
– İsim değişse de mahiyet değişmediği için “faizsiz” adı verilen bu krediler, hakikatte faizli muameledir.